کیومرث صابری فومنی (گل‌آقا)

کیومرث صابری فومنی (گل‌آقا) ۲۰ شهريور ۱۳۲۰ در صومعه‌سرا متولد شد.چند روز قبل از تولد پدرش را از دست داده بود. تولد وی هم‌زمان با هجوم نیروهای اتحاد جماهیر شوروی به ایران در خلال جنگ جهانی دوم بود و پدرش به دست نیروهای کمونیستی کشته شده بود.وي تحصیلات خود را در مقاطع کارشناسی علوم‌سیاسی و کارشناسی ارشد ادبیات تطبیقی دانشگاه تهران به پایان رساند. گل‌آقا از سال ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۰ با نشریه توفیق همكاري كرد. پس از انقلاب مسوولیت‌های متعددی در حوزه فرهنگی از جمله مدیر کل بازرگانی وزارت آموزش و پرورش در دولت موقت مهندس بازرگان- و مشاور فرهنگی نخست‌وزیر محمد علی رجایی در دولت بنی صدر، را به عهده داشت. از سال ۱۳۶۲ از کلیه مناصب سیاسی خود کناره‌گیری کرد و یکسال بعد نگارش ستون دوکلمه‌حرف‌حساب را در روزنامه اطلاعات آغاز کرد. آبانماه ۱۳۶۹ اولين شماره هفته‌نامه گل‌آقا به مديرمسوولي صابري به قیمت 15 تومان منتشر شد که در آن برای اولین بار کاریکاتور چهره مسوولان کشور به چاپ رسید. او به تدریج نشریات ماهنامه،سالنامه، بچه‌ها گل‌آقا و کتابهای طنز و کاریکاتور را هم به مجموعه فعالیتهای موسسه گل‌آقا افزود.از جمله همکاران شماره های نخست او می توان سید ابراهیم نبوی،منوچهر احترامی،نیک آهنگ کوثر و بزرگمهر حسین پور را نام برد. سال ۱۳۸۱ همزمان با سیزدهمین سالگرد انتشار هفته‌نامه گل‌آقا انتشار آن را بدون عنوان كردن دليل متوقف کرد. هفته‌نامه گل‌آقا در طي سالهاي انتشار از پرتيراژترين نشريات زمان خود بود. صابري کمتر از دو سال پس از آن در ۱۱ اردیبهشت ماه 83 به علت بیماری سرطان خون درگذشت.

http://www.varesh-sport.com/ftopict-1142.html&sid=870163b99fb8624ecd5820dfa7fbb501

 

http://www.jamejamonline.ir/Media/images/1387/02/13/100937417948.jpg

 

گل‌آقا در ارديبهشت‌ماه سال 1383 پس از تحمل يک دوره بيماري درگذشت.

 

کيومرث صابري فومني معروف به گل‌آقا سال 1320 در صومعه‌سرا متولد شد و پس از طي تحصيلات متوسطه به تهران آمد و تحصيلات خود را در مقاطع کارشناسي علوم سياسي و کارشناسي ارشد ادبيات تطبيقي ادامه داد. از سال 1340 همکاري خود را با نشريه توفيق آغاز کرد که اين همکاري تا زمان توقيف اين نشريه در سال 1350 ادامه يافت.

 

با پيروزي انقلاب اسلامي، مسؤوليت‌هاي متعددي همچون مديرکلي دفتر آموزشي وزارت آموزش و پرورش، مسؤوليت مجله رشد ادب فارسي و مشاورت فرهنگي شهيد رجايي و آيت‌الله‌العظمي خامنه‌اي را به عهده داشت. از سال 1362 از کليه مناصب سياسي خود کناره‌گيري کرد و يک سال بعد نگارش ستون «دو کلمه حرف حساب» را در روزنامه اطلاعات آغاز کرد که سرآغازي بر طنز سياسي بعد از انقلاب بود. در آبان‌ماه 1369 هفته‌نامه

 

«گل‌آقا» را منتشر کرد که در آن براي اولين‌بار کاريکاتور چهره مسؤولان به چاپ رسيد. او به تدريج نشريات ماهنامه، سالنامه، بچه‌ها گل‌آقا و کتاب‌هاي طنز و کاريکاتور را هم به مجموعه فعاليت‌هاي مؤسسه گل‌آقا افزود. سال 1381 هم‌زمان با سيزدهمين سالگرد انتشار هفته‌نامه گل‌آقا، انتشار آن را متوقف کرد و دلايل آن را بازگو نکرد. کم‌تر از دو سال پس از آن در 11 ارديبهشت‌ماه اهالي طنز را تنها گذاشت و به جوار حق شتافت؛ اما دوستداران طنز هم‌زمان با روز معلم، او را تا آرامگاه ابدي‌اش بدرقه کردند.

 

برخي از آثار منتشرشده کيومرث صابري عبارت‌اند از: گزيده دو کلمه حرف حساب (جلد 1 تا 4)، برداشتي از فرمان حضرت علي (ع) به مالک اشتر، عصر ضحاک، مکاتبات شهيد رجايي و بني‌صدر، اولين استيضاح در جمهوري اسلامي ايران و ديدار از شوروي.

 

همچنين درباره گل‌آقا تاکنون اين کتاب‌ها منتشر شده است: کيومرث صابري فومني (جلد 5 از مجموعه طنزپرداران معاصر انتشارت گل‌آقا)، کيومرث صابري (از مجموعه چهره‌هاي درخشان انتشارات مدرسه)، خاطرات کيومرث صابري فومني (از مجموعه يادها، انتشارات آثار امام (ره))، زندگي‌نامه و خدمات علمي - فرهنگي کيومرث صابري (از مجموعه انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگي)، گلخند (از انتشارات يازدهمين جشنواره کتاب کودک و نوجوان) و يادنامه کيومرث صابري فومني (از انتشارات حوزه هنري).

 

گردآوری و تنظیم:1پارس

منبع:ایسنا

http://www.1pars.com/daily/iran/item/7737-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%DA%AF%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7

 

دو کلمه حرف حساب بیست و سه ساله شد

 

http://www.hamshahrionline.ir/images/upload/news/pose/8610/gol-1025-e.jpg

کتاب  > طنز نویسان  - همشهری آنلاین:

ستون دو کلمه حرف حساب مرحوم کیومرث صابری‌فومنی بیست و سه ساله شد.

 

 به گزارش روابط عمومی مؤسسه فرهنگی ـ هنری گل‌آقا، کیومرث صابری‌فومنی (گل‌آقا) ستون دو کلمه حرف حساب را در بیست و چهارم دی‌ماه سال 1363 در صفحه 3 روزنامه اطلاعات راه‌اندازی کرد و تا مدتها کسی نمی‌دانست گل‌اقا نام مستعار کدام شخصیت حقیقی است.

 

تا آنکه در سال 67 حجت‌الاسلام خلخالی با نطقی که در مجلس کرد و پس از آن در یادداشتی که به رئیس مجلس نوشت اسم صابری را در کنار گل‌آقا آورد و همگان متوجه نام واقعی گل‌آقا شدند.

 

صابری در اولین شماره دو کلمه حرف حساب از آن ستون با عنوان ستونی کوتاه که هر روز نکته‌ای از میان دهها موضوع و سوژه خارجی و داخلی را انتخاب کرده و به سبک و سیاقی که تدریجاً به چاپ می‌رسد یاد می‌کند.

 

سیدمحمود دعایی مدیرمسؤول روزنامه اطلاعات در مورد انتشار ستون دو کلمه حرف حساب به آشنایی با صابری از زمانی که وی تصدی مشاور نخست‌وزیری مرحوم رجایی را داشته اشاره می‌کند و می‌گوید:

 

"در سفر حج از طرف بعثه امام یک نشریه‌ای منتشر می‌شد که مرحوم صابری ستون طنزی به نام جعفرآقا در آن داشتند. با همین آشنایی از ایشان دعوت کردم در نشریات داخل هم به همین سبک ادامه دهند. بعد از مطالعه درخواست با شرایطی کار را پذیرفتند که تصمیم‌گیری با خودشان باشد و فشار و الزامی از ناحیه ما نباشد.

 

هر بار که خودشان خواستند بنویسند و ما تعهد دادیم نسبت به هر موضعی که می‌گیرند و هر سوژه‌ای که دارند پذیرا باشیم و در تمام این مدت هیچ وجهی به عنوان حق‌التحریر دریافت نکردند. "

 

صابری بعدها در مصاحبه‌ای درخصوص افرادی که به صورت مستقیم در فرآیند گل‌آقا شدن مشوقش بوده‌اند، گفت: در ایران چند نفر به طور خصوصی مشوق من بوده‌اند، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، حجت‌الاسلام سیدمحمود دعایی و دوستم جلال رفیع که در زمان شروع کار گل‌آقا در اطلاعات، فی‌الواقع سردبیر روزنامه بود.

 

 حتی جای دو کلمه حرف حساب را در سمت چپ صفحه 3 اطلاعات، او انتخاب کرد و چون نام دو کلمه حرف حساب را پیشنهاد کردم، سرکلیشه آن را خودش دستور داد به همین شکلی که دیده‌اید، تهیه شود.

 

محمدرفیع ضیایی ـ کاریکاتوریست ـ هم با اشاره به شروع کار هفته‌نامه گل‌آقا می‌گوید: "شش سال از انتشار دو کلمه حرف حساب می‌گذشت و آن ستون کوچک صفحه 3 اطلاعات چنان شهرتی به دست آورده بود که به عنوان یک طنز سیاسی استخوان‌دار و محکم آوازه آن از مرزها هم گذشته بود. اما انتشار یک نشریه هفتگی طنز به شیوه نشریات طنز و فکاهی سنتی ایران آن هم در سال 69 موضوع ساده‌ای نبود صاحب دو کلمه حرف حساب واقعاً به کمتر از یک هفته‌نامه سیاسی راضی نبود. "

 

دو کلمه حرف حساب و طنز گل‌آقا آمیزه‌ای از انتقاد، تجاهل، انصاف، ادب، ایجاز، رندی، امیدبخشی، سازندگی و شادی‌آفرینی بود که با خلق شخصیتهایی همچون شاغلام، مش‌رجب، غضنفر، ممصادق و کمینه عیال ممصادق مشکلات و انتقادات مردم کشورش را به گوش مسؤولان می‌رساند.

 

بعد از انتشار اولین شماره هفته‌نامه گل‌آقا در آبان 1369 تمامی نسخه‌های آن در سراسر تهران در کمتر از نیم ساعت به فروش رفت. وی بعد از انتشار هفته‌نامه فعالیتهای خود را گسترش داد. انتشار ماهنامه گل‌آقا در مرداد 1370، سالنامه گل‌آقا در اسفند همان سال، هفته‌نامه بچه‌ها...گل‌آقا در فروردین 1378، انتشار کتابهای طنز و کاریکاتور و برگزاری مسابقاتی چون دوسالانه بین‌المللی کاریکاتور و در نهایت مؤسسه گل‌آقا را به عنوان " خانه طنز ایران" اعلام کرد.

 

گل‌آقا در آبان‌ماه 1381 همزمان با سیزدهمین سال انتشار هفته‌نامه گل‌آقا، این نشریه را بدون ذکر هیچ دلیلی متوقف ساخت و تا آخرین لحظه زندگی‌اش روزه سکوت خود را در این‌باره نگشود. وی سرانجام پس از گذراندن دو ماه بیماری سرطان خون روز جمعه 11 اردیبهشت‌ماه 1383 در بیمارستان مهر تهران درگذشت.

 

بعد از درگذشت صابری مؤسسه گل‌آقا به عنوان نهادی فرهنگی ـ هنری با مسؤولیت پوپک صابری‌فومنی (گلنسا) به فعالیت خود ادامه داد. برگزاری جشنواره فیلم کمدی گل‌آقا که یکی از دغدغه‌های صابری برای سینمای کمدی بود و همچنین راه‌اندازی بخش انیمیشن و انتشار نشریه کمیک گل‌آقا از جمله این فعالیتها است.

http://www.hamshahrionline.ir/news-41827.aspx

 

کیومرث صابری فومنی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

کیومرث صابری فومنی (شهریور ۱۳۲۰ تا ۱۱ اردیبهشت ۱۳۸۳)، معروف به گل آقا، پایه‌گذار مؤسسه گل آقا، نویسنده، طنزنویس، و معلم ایرانی بود.

وی در فومن در شمال ایران در حالی که چند روز قبل از تولد پدرش را از دست داده بود، به دنیا آمد. تولد وی هم‌زمان با هجوم نیروهای اتحاد جماهیر شوروی به ایران در خلال جنگ جهانی دوم بود و پدرش به دست نیروهای کمونیستی کشته شد.

 فعالیت‌های پیش از انقلاب ایران

او از دانشگاه تهران فوق لیسانس ادبیات داشت و به معلمی مشغول بود. در مدرسه همکار و دوست نزدیک رجایی شد. هم‌زمان در مجله توفیق فعالیت می‌کرد و معاونت سردبیری این مجله را بر عهده داشت که با توقیف شدن توفیق فعالیت وی نیز در آن نشریه به پایان رسید.

صابری، پس از انقلاب

صابری پس از انقلاب در دولت موقت مهندس مهدی بازرگان به عنوان مدیر کل بازرگانی وزارت آموزش و پرورش مشغول به کار شد و با تشکیل اولین دولت، به عنوان مشاور فرهنگی نخست‌وزیر محمد علی رجایی به کار مشغول شد.

وی در سال ۱۳۶۲، در حالی که شانس به دست آوردن پست وزارت را نیز داشت، ناگهان از همهٔ مسئولیت‌های دولتی خود کناره گرفت و پس از مدتی، از روز ۲۳ دی سال ۱۳۶۳ شروع به نوشتن یادداشت‌های روزانهٔ طنز با نام مستعار «گل آقا» و تحت عنوان «دو کلمه حرف حساب» با محتوای انتقاد از دستگاه‌های دولتی و مشکلات موجود جامعه در صفحهٔ سوم روزنامه اطلاعات کرد، که نقطه عطفی در طنز نویسی ایران و احیاگر طنز مطبوعاتی بعد از انقلاب بود.

یادداشت‌های «دو کلمه حرف حساب» به خاطر شرایط سال ۱۳۶۳ که متأثر از جنگ و بحث‌های ایدئولوژیک و خشونت بود توانست با زبان طنز نوین خود و بهره گرفتن از شخصیت‌های خیالی نظیر «شاغلام»، «غضنفر»، «ممصادق»، و «کمینه عیال ممصادق»، تحولی در جامعه ایجاد سازد که با توجه به جو محدود آن سال‌ها، این کار فقط از گل آقا بر می‌آمد.

هفته‌نامهٔ گل آقا

پس از گذشت شش سال از نوشتن یادداشت‌های دو کلمه حرف حساب، صابری تصمیم گرفت که اولین هفته‌نامهٔ طنز پس از انقلاب را منتشر سازد. وی با هدف تیراژ صد هزار نسخه، در ۱ آبان سال ۱۳۶۹ اولین نسخهٔ هفته‌نامهٔ گل آقا را به قیمت ۱۵ تومان منتشر کرد که با نایاب شدن نسخه‌های اولیه مجبور به تجدید چاپ شد. از همکاران او در روزهای نخست می‌توان از مرتضی فرجیان، سید ابراهیم نبوی، محمد رفیع ضیای، احمد عربانی، ناصر پاک‌شیر، نیک‌آهنگ کوثر، منوچهر احترامی، ابوالفضل زرویی نصرآباد، رضا رفیع و بزرگمهر حسین پور نام برد.

فعالیت‌های گل آقا منحصر به هفته‌نامه باقی نماند. ماهنامهٔ گل آقا، سالنامهٔ گل آقا، هفته‌نامهٔ «بچه‌ها...گل آقا»، انتشارات گل آقا برای انتشار کتب طنز و کاریکاتور، و سرانجام خانهٔ طنز ایران جهت پرورش طنزنویسان جوان، از دیگر فعالیت‌های کیومرث صابری بود.

پایان کار هفته‌نامه

در ۲ آبان سال ۱۳۸۱، و در دوازدهمین سالگرد انتشار هفته‌نامهٔ گل آقا، هم‌زمان با چاپ ۵۴۸مین شماره، گل آقا تصمیم به تعطیلی هفته‌نامه به دلایلی نامعلوم گرفت، و با چاپ سرمقالهٔ شماره ۵۴۸، که این بار در آن نه شاغلام و غضنفری بود و نه گل آقایی، با نام صابری از تصمیم خود برای پایان کار هفته‌نامه خبر داد.

موسسهٔ گل آقا

نوشتار اصلی: موسسهٔ گل آقا

از موسسات بنیانگذاری شده توسط صابری است که هم اکنون با نشر هفته نامهٔ بچه‌ها گل آقا ماهنامه و سالنامه گل آقا و نشر کتبی دربارهٔ طنز به کار خود ادامه می‌داد. در تاریخ ۳ دی ۱۳۸۷ دخترش پوپک صابری فومنی، مدیر مسئول هفته‌نامه گل‌آقا اعلام کرد که این هفته‌نامه تا اطلاع ثانوی دیگر منتشر نخواهد شد و مؤسسه نیمه‌تعطیل است.

مرگ

کیومرث صابری فومنی(قب) پس از تحمل یک بیماری سنگین (سرطان خون)، در صبح ۱۱ اردیبهشت سال ۱۳۸۳ در بیمارستان مهر تهران دارفانی را وداع گفت. در حالی که به اصرار خودش جز سه چهار نفر، کسی از بیماری‌اش خبر نداشت تا دلی آزرده نشود و خاطری اندوهگین نگردد.

قب = قربانش بریم(فرهنگ لغات گل آقایی)

پیوندهای بیرونی

وب‌گاه رسمی موسسه گل آقا

وب‌گاه رسمی کیومرث صابری

http://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%DB%8C%D9%88%D9%85%D8%B1%D8%AB_%D8%B5%D8%A7%D8%A8%D8%B1%DB%8C_%D9%81%D9%88%D9%85%D9%86%DB%8C

 

http://www.hamshahrionline.ir/images/upload/news/pose/kiomars-saberi-3003.jpg

 

به مناسبت اولين سالگرد درگذشت گل آقا.

گل آقاكيومرث‌ صابري‌ فومني‌، در گذشت و پر كشيد و خنديد و رفت.

او در كسوت‌ «گل‌آقا»، روزگاري‌ دست‌ به‌ قلم‌ برد كه‌ خنديدن‌         معنا نداشت‌. روزگاري‌ كه‌ آدم‌ رويش‌ نمي‌شد ــ دلش‌نمي‌آمد ــ  بخندد؛ در هنگامه‌ جنگ‌ و حمله‌ ددمنشانه‌ دشمن‌ و بمب‌ و موشك‌     و مرگ‌ و شهادت‌ هم‌محلي‌ و هم‌شهري‌ و هم‌ميهن‌. «گل‌آقا» باقلم‌ طنازش‌ به‌ يادمان‌ آورد، در چنين‌ هنگامه‌هايي‌ اتفاقا (اتفاقا؟) براي‌    بالا بردن‌ روحيه‌ و استوارتر شدن‌، محتاج‌ خنده‌ و نشاط هستيم‌.

بين‌ سال‌هاي‌ 1363 تا 1368 كه‌ صابري‌ ستون‌ «دو كلمه‌ حرف‌ حساب‌» را در صفحه ی سوم‌ روزنامه‌ اطلاعات‌ علم‌ كرده‌ بود،   بسياري‌ از مردم‌ كه‌ نه در تلويزيون‌ سرد و عبوس‌ و نه‌ در چند جريده‌ روي‌ دكه‌هاي‌ فقير مطبوعاتي‌، برنامه‌ و مطلبي‌ براي‌ تخليه‌ روحي‌ و رواني‌شان‌ پيدا نمي‌كردند، دو دستي‌ به‌ اين‌ ستون‌ چسبيده‌ بودند ــ شايد با خودشان‌ مي‌گفتند از اين‌ «ستون‌» تا به آن‌ «ستون» فرجي‌ست‌. نكته‌ها و تكه‌ها و متلك‌هاي «شاغلام‌»، «مش‌ رجب»، «غضنفر»، «ممصادق»، «كمينه» (عيال ممصادق‌) و خود جان‌نثار «گل‌آقا» نقل‌ بسياري‌ از محافل‌ و مجالس‌ بود ــ از بالا تا پايين‌. در ماه‌هايي‌ از همين‌ سال‌ها بود كه‌ تيراژ روزنامه‌ اطلاعات‌، فقط به‌ خاطر حضور ستون‌ «دو كلمه‌ حرف‌ حساب» بر رقيب‌ ديرينه‌اش‌ كيهان، پيشي‌ مي‌گرفت‌. تا مدت‌ها، كسي‌ نمي‌دانست‌ شخص‌ شخيص‌ «گل‌آقا» كيست‌. ما مطبوعاتي‌ها كنجكاوي‌ بيشتري‌ داشتيم‌. فلذا، مي‌پرسيديم‌ او از كجا پيدايش‌ شده‌؟ تا حالا كجا بوده‌؟ او كيست‌ كه در چنين احوالي ‌يك‌تنه‌ پرچم‌ طنز را برافراشته‌ و چنين‌ نثر پخته‌ و قلم‌ محكم‌ و مسلطي‌ دارد؟ مدت‌ها بعد كه‌او را شناختيم‌، حدس‌مان‌ درست‌ از آب‌ درآمد؛ او نويسنده‌ و شاعري‌ بود با سابقه‌ و ريشه‌ در مجله‌ «توفيق».

از نيمه‌ دوم‌ سال‌ 1369، كيومرث‌ صابري‌ صاحب‌ دفتر و دستك‌ جداگانه‌ شد. او اول‌ آبان‌ اين‌ سال‌، با هم‌كاري‌ بازماندگان هفته‌نامه‌ ی «توفيق» و چندجوان‌ تازه‌كار و خوش‌ذوق‌ (كه‌ بعدها براي‌ خودشان‌ مقامي‌ شامخ‌ يافتند ــ مثل‌ ابراهيم‌ نبوي‌) هفته‌نامه‌ «گل‌آقا» را منتشر كرد؛ كه‌ در زمانه‌ خودش‌تحولي در‌ مطبوعات‌ محسوب‌ مي‌شد. «گل‌آقا» با استقبال‌ وسيع‌ روبه‌رو شد. تيراژش‌ شماره‌ به‌ شماره‌ افزايش‌ يافت‌ ــ گويا قريب‌ 200 هزار نسخه‌ ــ و در كنار مجلاتي‌ چون‌ «فيلم» ، «دانشمند» ، «دانستني‌ها» ، «صنعت‌ حمل‌ونقل» ، «آدينه» و چند تاي‌ ديگر، از نظر اقتصادي ‌رونقي‌ به‌ دكه‌هاي‌ مطبوعاتي‌ داد. تولد «گل‌آقا»، مصادف‌ بود با شكل‌گيري‌ جمع‌ «كارگزاران‌ سازندگي». از اين‌ منظر مي‌شود پديده ی «گل‌آقا» رابرآمده‌ از شرايطي‌ دانست‌ كه‌ منجر به‌ روي‌ كار آمدن‌ «كارگزاران‌ سازندگي‌» شد. به‌ نظرم‌، مضمون‌ و محتواي‌ «گل‌آقا» نشان‌دهنده‌ محدوده ی تحمل‌ و سقف‌ انتقاد و طنز در دوره‌ دولت‌ كارگزاران‌ سازندگي‌ست‌. پس‌ تعجب‌برانگيز نيست‌ كه‌ با واگذاري‌ دولت‌ به‌ «دوم‌ خردادي‌ها»، تيراژ «گل‌آقا» هم‌رو به‌ كاهش‌ گذاشت‌. هرچند، جمع‌ كارگزاران‌ سازندگي‌ و «گل‌آقا» (در حد و محدوده ی مطبوعاتي‌اش) در بر سر كار آوردن دولت‌ بعدي‌ نقش داشتند، اما بالطبع‌، در دولت‌ جديد، نقش‌ كمتري‌ به‌ آن‌ها تعلق‌ مي‌گرفت‌.

از دوم‌ خرداد به‌ بعد، روزنامه‌هاي‌ زيادي‌ پا به‌ عرصه‌ گذاشتند و چنان‌ دايره‌ انتقاد و طنز مطبوعاتي‌ را گسترش‌ دادند كه‌ «گل‌آقا» توان‌ همراهي‌ باآن‌ها را نداشت‌ يا نمي‌خواست‌ داشته باشد. اما نمي‌توان‌ نقش‌ «گل‌آقا» را بعد از دوم‌ خرداد كوچك‌ شمرد. «گل‌آقا» در دامان‌ خود، نسل‌ تازه‌اي‌ ازطنزنويسان‌ و كاريكاتوريست‌ها را پرورش‌ داد كه‌ بعدا ستون‌هاي‌ طنز و كاريكاتور در نشريه‌هاي‌ دوم‌ خردادي‌ را علم‌ كردند. از اين‌ منظر، مي‌شود گفت‌ «گل‌آقا» بعد از دوم‌ خرداد، در كسوتي‌ ديگر متكثر شد .البته، فارغ‌ از چنين‌ تحليل‌هايي‌، كيومرث‌ صابري‌ فومني‌، يكي‌ از صاحب‌منصبان‌ تاريخ‌ادبيات‌ طنز ما بود. اگر نگوييم‌ «دخو» كه‌ او «شاغلام» نجيب‌ روزگار ما بود. احمدرضا احمدي‌ در كتابش‌ با نام «حكايت‌ آشنايي‌ من‌ با...» به‌ زيبايي‌، «طنز» صابري‌ را چنين توصيف‌ كرده‌ است: «هدف‌ طنز صابري،‌ حذف جهل‌، تحمل‌ و تسكين‌ و آفريدن‌ مرهمي‌ است‌ كه‌ بيدار كند و بيدار مي‌كند» و بيدار كرد.

بسياري‌ بعد از تعطيلي‌ خودخواسته‌ «گل‌آقا» و «خروج‌ از مطبوعات»، از صابري خواستند كه‌ به‌ راهش ادامه‌ دهد (غير از احمد پورنجاتي‌ كه‌ در مقاله‌اي‌مستدل‌ و درخشان‌، مخالفت‌ كرد). آن‌ها كه‌ از او تداوم‌ كارش‌ را خواستند، حتما متوجه‌ اين‌ شعر كه‌ دوازده‌ سال‌ بر تارك‌ روي‌ جلد «گل‌آقا» نقش‌بسته‌ بود، نشدند:

يك‌ زبان‌ دارم‌ دوتا دندان‌ لق‌                        مي‌زنم‌ تا مي‌توانم‌ حرف‌«حق»‌

او ديگر نمي‌توانست. پس، با دلي شكسته و لبي‌خندان، پر كشيد و رفت نزد حضرت«حق».

نام و يادش گرامي باد!                                                                                                                                         

انتخاب از سايت مسعود مهرابي

http://shahmat.blogfa.com/post-8.aspx

مؤسسه گل‌آقا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

برای دیگر کاربردها، گل‌آقا (ابهام‌زدایی) را ببینید.

گل‌آقا، یک مؤسسه فرهنگی است که در سال ۱۳۶۹ تأسیس شده‌است. فعالیت‌های مؤسسه گل‌آقا شامل انتشار نشریات، کتاب، تقویم، برگزاری مسابقات و نمایشگاه، آموزش جوانان بااستعداد و حمایت از طنز و کاریکاتور است.

مؤسسه با کوشش کیومرث صابری فومنی و با کمک طنزنویسان و همکاران گل‌آقایی بوجود آمد و در حال حاضر فعالیت‌های مذکور با مدیریت خانم پوپک صابری فومنی (دختر آقای صابری) ادامه دارد.

در تاریخ ۳ دی ۱۳۸۷ پوپک صابری فومنی، مدیر مسئول هفته‌نامه گل‌آقا اعلام کرد که این هفته‌نامه تا اطلاع ثانوی دیگر منتشر نخواهد شد و مؤسسه نیمه‌تعطیل است.[۱][۲]

نشریات

هفته‌نامه گل‌آقا

هفته‌نامه بچه‌ها گل‌آقا

ماهنامه کمیک گل‌آقا

ماهنامه گل‌آقا

فصلنامه گل‌آقا

سالنامه گل‌آقا

پانویس

«پوپك صابري انتشار هفته‌نامه گل‌آقا را متوقف كرد». خبرگزاری فارس، ۳ دی ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۲۴ دسامبر ۲۰۰۸.

پوپک صابری فومنی (گلنسا). «سخن آخر». وب‌گاه گل‌آقا، ۳ دی ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۲۴ دسامبر ۲۰۰۸.

http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%A4%D8%B3%D8%B3%D9%87_%DA%AF%D9%84_%D8%A2%D9%82%D8%A7

 

پوپك صابري انتشار هفته‌نامه گل‌آقا را متوقف كرد

خبرگزاري فارس: انتشار دوره جديد هفته‌نامه گل‌آقا كه از 26 ارديبهشت 87 مجدداً آغاز شده بود متوقف شد.

خبرگزاری فارس: پوپك صابري انتشار هفته‌نامه گل‌آقا را متوقف كرد

به گزارش خبرگزاري فارس، پوپك صابري‌فومني؛ مديرمسئول هفته‌نامه گل‌آقا در آخرين شماره اين نشريه با عنوان سخن آخر با خوانندگان گل‌آقا دلايل اين تصميم را در ميان گذاشته است. در قسمت‌هايي از اين مطلب آمده: "ارديبهشت سال 1383 با شما عهد كردم تا توان دارم چراغ مؤسسه گل‌آقا را روشن نگه دارم و نشريات را سر موقع به دست شما برسانم و تا امروز به اين عهد وفادار بودم. انتشار مجلات گل‌آقا، برگزاري دو دوره جشنواره كمدي گل‌آقا، راه‌اندازي بخش انيميشن، سايت گل‌آقا، چاپ كتابهاي طنز و كاريكاتور، برگزاري كلاسهاي آموزشي و... بخشي از فعاليتهاي 5 سال گذشته بود. از شما خوانندگان وفادار مهربان گل‌آقا مي‌خواهم همين را از من بپذيريد كه ديگر نمي‌توانم، خسته‌ام. از دلايل خستگي چيزي نمي‌گويم... از من بپذيريد كه با خستگي نمي‌توان بر انتشار يك مجله طنز سياسي مديريت كرد." صابري در ادامه با اشاره به نيمه تعطيل شدن مؤسسه فرهنگي گل‌آقا بعد از توقف انتشار هفته‌نامه، برگزاري سومين جشنواره فيلم كمدي گل‌آقا و يا انتشار كتابهاي طنز صحبت در اين موارد را به فرصتي ديگر موكول كرد و افزود تنها راه ارتباطي با مخاطبان گل‌آقا در حال حاضر سايت گل‌آقا به نشاني www.golagha.ir است. وي در پايان از همه كساني كه به هر دليلي از آثار گل‌آقا رنجيده‌اند پوزش خواسته و از كساني كه در اين راه سخت به مؤسسه گل‌آقا كمك كرده‌اند تشكر كرده است. دوره جديد هفته‌نامه گل‌آقا بعد از 6 سال 26 ارديبهشت 87 منتشر شد و با 20 شماره به انتشار خود پايان داد. انتهاي پيام/ر

http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8710030650

 

دوره نشريه هفته نامه گل آقا  


۱۳۶۹


۱۳۷۰


۱۳۷۱


۱۳۷۲

 

 

معرفي:

در اين سايت مي‌توانيد تمام شماره‌هاي هفته‌نامه گل‌آقا، منتشره از سال ۱۳۶۹ تا ۱۳۷۲ را ببينيد. همه هفته‌نامه‌هاي منتشره در طي اين چهار سال به تفكيك سال، كاريكاتور، مطلب و با امكان جستجو بر اساس نام خالقان آثار يا كلمات داخل متن، در دسترس شما مي‌باشند. در صورتي كه مايل باشيد همه شماره‌هاي هفته‌نامه گل‌آقا تا سال ۱۳۸۱، به اضافه شماره‌هايي كه در سالهاي بعدي به مناسبت سالگرد كيومرث صابري فومني (گل‌آقا) منتشر شده است را داشته باشيد، مي‌توانيد ضمن تماس با بخش اشتراك مؤسسه گل‌آقا، لوح فشرده دوره كامل هفته‌نامه گل‌آقا را خريداري كنيد.

http://www.golaghaweekly.com/years.aspx

 

 

 

http://313han.mihanblog.com/post/18

 

تصاویر: کاریکاتورهای «گل آقا»یی

هشت سال از مرگ «گل آقا» مطبوعات ایران می گذرد.

کد خبر: ۲۴۱۳۰۳

تاریخ انتشار: ۱۱ ارديبهشت ۱۳۹۱ - ۰۸:۵۷

از روز ۲۳ دی سال ۱۳۶۳  یادداشت‌های روزانهٔ طنز با نام مستعار «گل آقا» و تحت عنوان «دو کلمه حرف حساب» با محتوای انتقاد از دستگاه‌های دولتی و مشکلات موجود جامعه در صفحهٔ سوم روزنامه اطلاعات چاپ شده، که نقطه عطفی در طنز نویسی ایران و احیاگر طنز مطبوعاتی بعد از انقلاب بود.

نویسنده این ستون کیومرث صابری فومنی بود که بعدها و در سال 1369 مجله طنز و کاریکاتور «گل آقا» را منتشر کرد. مجله ای که در اولین شماره اش و با شمارگان صدهزار نسخه نایاب شد و به چاپ دوم رسید.

 

فعالیت‌های گل آقا منحصر به هفته‌نامه باقی نماند. ماهنامهٔ گل آقا، سالنامهٔ گل آقا، هفته‌نامهٔ «بچه‌ها...گل آقا»، انتشارات گل آقا برای انتشار کتب طنز و کاریکاتور، و سرانجام خانهٔ طنز ایران جهت پرورش طنزنویسان جوان، از دیگر فعالیت‌های کیومرث صابری بود.

 

سرانجام در ۲ آبان سال ۱۳۸۱، و در دوازدهمین سالگرد انتشار هفته‌نامهٔ گل آقا، هم‌زمان با چاپ ۵۴۸مین شماره، گل آقا تصمیم به تعطیلی هفته‌نامه به دلایلی نامعلوم گرفت، و با چاپ سرمقالهٔ شماره ۵۴۸، که این بار در آن نه شاغلام و غضنفری بود و نه گل آقایی، با نام صابری از تصمیم خود برای پایان کار هفته‌نامه خبر داد.

 

سه شنبه ۲۹ آبان ۱۳۶۹ شماره ۵ شماره مسلسل ۵ «ايران و كومور روابط سياسي برقرار كردند»

 

سه شنبه ۲۹ آبان ۱۳۶۹ شماره ۵ شماره مسلسل ۵ «ايران و كومور روابط سياسي برقرار كردند»

 

سه شنبه ۸ آبان ۱۳۶۹ شماره ۲ شماره مسلسل ۲ « روابط تجاری و اقتصادی ایران با کشورهای جهان سوم گسترش می یابد.»

 

سه شنبه ۶ آذر ۱۳۶۹ شماره ۶ شماره مسلسل ۶ «با بن‌شماره 89 كارمندي هفت دفترچه صدبرگي به كار مندان داده مي‌شود.»

 

سه شنبه ۷ خرداد ۱۳۷۰/شماره ۸/شماره/مسلسل ۲۹ «رادیو ایران وارد 50 سالگی شد.» «بیشتر برنامه های رادیو ار اشعار مولانا وحافظ سعدی پر می شود.»

 

سه شنبه ۱۱ تير ۱۳۷۰/شماره ۱۲/شماره/مسلسل ۳۳ « وزیر خارجه فرانسه در مذاکرات رسمی تهران توسط دکتر ولایتی مجانی معاینه شد.»- کیهان

 

سه شنبه ۴ تير ۱۳۷۰/شماره ۱۱/شماره/مسلسل ۳۲ « در موسم حج بسیاری از مقامات دولتی عازم مکه می شوند.»

 

سه شنبه ۲۸ خرداد ۱۳۷۰/شماره ۱۰/شماره مسلسل ۳۱ «برنامه ریزی کلیدی است که به هر قفلی می خورد.»-کیهان

 

سه شنبه ۲۵ تير ۱۳۷۰/شماره ۱۴پشماره/مسلسل ۳۵ « دکتر حبیبی ، معاون اول رئیس جمهور ی،به ریاست فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی بر گزیده شد.»

 

سه شنبه ۸ مرداد ۱۳۷۰/شماره ۱۵/شماره مسلسل ۳۶ «بارنشستگان دولت احتیاج به محبت واحترام دارند.»- کیهان

 

سه شنبه ۲۷ فروردين ۱۳۷۰/شماره ۲/شماره مسلسل ۲۳ « همزمان با آغاز سال 70 نرخ بلیت پروازهای خارجی هواپیما چند برابر شدونرخ سایر اجناس ضرورری نیز به همین علت بالا رفته!»- جراید

 

سه شنبه ۳ ارديبهشت ۱۳۷۰/شماره ۳/شماره مسلسل ۲۴ «ایران برای بازسازی خرابه های کویت ابراز آمادگی کرد.»-جراید

 

چهارشنبه ۱۴ آبان ۱۳۷۱/شماره ۳۱/شماره مسلسل ۹۸ «بنگلادش خواستار توسعه روابط با ایران شد.»-اطلاعات

 

چهارشنبه ۵ آذر ۱۳۷۱/شماره ۳۴/شماره مسلسل ۱۰۱ «وزارت ارشاد اعلام کرد:بر اساس برنامه پنج ساله اول به منظور دسترسی به ارز باید900000 جهانگرد وارد ایران شود.» - اطلاعات

 

چهارشنبه ۲۱ خرداد ۱۳۷۱/شماره ۱۱/شماره مسلسل ۷۸ «بدون شرح!»

 

چهارشنبه ۱۸ تير ۱۳۷۱/شماره ۱۵/شماره مسلسل ۸۲ «بدون شرح»

 

چهارشنبه ۱۰ ارديبهشت ۱۳۷۱/شماره ۵/شماره مسلسل ۷۲ «دبير شوراي سياست‌گزاري صدا و سيما اعلام كرد: موسيقي راديو و تلويزيون از نوع حلال است.»- كيهان

 

شنبه ۲۷ ارديبهشت ۱۳۷۱/شماره ۷/شماره مسلسل ۷۴ «اهداف سياست پول جديد دولت بر مبناي جذب نقدينگي مازاد بر نياز جامعه صورت مي‌گيرد.»- رسالت

 

چهارشنبه ۱۱ اسفند ۱۳۷۲/شماره ۴۸/شماره مسلسل ۱۶۳ «محمد هاشمي قائم مقام وزارت امور خارجه شد.»- جرايد

 

پنجشنبه ۲۸ بهمن ۱۳۷۲/شماره ۴۶/شماره مسلسل ۱۶۱ « رئيس مجلس گفت:‌پول نفت محدود است،‌تعدادي از طرحها را بايد از دستور كار حذف كنيم.» - جرايد

 

پنجشنبه ۲۱ مرداد ۱۳۷۲/شماره ۱۹/شماره مسلسل ۱۳۴ «ناطق نوری گفت: مردم مارا سرکار آورده اند ما رئیس آنها نیستم.»

 

پنجشنبه ۶ آبان ۱۳۷۲/شماره ۳۰/شماره مسلسل ۱۴۵ «ایران برای محو بیسوادی در کشورهای جهان سوم اعلام آمادگی کرد.»- جراید

 

پنجشنبه ۲۰ آبان ۱۳۷۲/شماره ۳۲شماره مسلسل ۱۴۷ «وزیر اقتصاد قول داد که سریعا در مورد بازپرداخت دیون خارجی اقدام نماید.»- تهران تایمز

 

پنجشنبه ۲۷ آبان ۱۳۷۲/شماره ۳۳/شماره مسلسل ۱۴۸ « ایران 3 میلیارد دلار از بدهیهای عقب افتاده خود را پرداخت کرد.»- جراید

 

پنجشنبه ۴ آذر ۱۳۷۲/شماره ۳۴/شماره مسلسل ۱۴۹ « وزیر صنایع گفت: ما هنوز در زمینه مداد و جوهر عقب ماندگیهای اساسی داریم.»- جراید

 

پنجشنبه ۱۸ آذر ۱۳۷۲/شماره ۳۶/شماره مسلسل ۱۵۱ «بدون شرح»

 

پنجشنبه ۲۵ آذر ۱۳۷۲/شماره ۳۷/شماره مسلسل ۱۵۲ « در چند ساله اخير ايران چندين ميليارد دلار بدهي خارجي پيدا كرده است.»- جرايد

 

پنجشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۷۲/شماره ۴۴/شماره مسلسل ۱۵۹ « با وجود اعلام قبلي دولت مبني بر گران نشدن كالاها ، قيمت نان رسما گران شده است.» -جرايد

http://www.tabnak.ir/fa/news/241303/%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C

 

روی دکه گل آقا

 


ماهنامه گل‌آقا
ماهنامه گل‌آقا

بنيادگذار
: كيومرث صابري فومني، صاحب امتياز و مدير مسوول: پوپك صابري فومني، سردبير: گيتي صفرزاده، دبير بخش گلنا: ريتا اصغرپور، صفحه‌آرا: مهدخت رضاخاني
اولين
شماره ماهنامه گل‌آقا در مرداد 1370 منتشر شد، پس از تغييراتي در شكل و محتوا از سال 1375، با هدف عرضه تحقيقات، نقد و آثار صاحبنظران طنز نوشتاري و ترسيمي و پس از تعطيلي هفته‌نامه با اضافه كردن بخش سياسي گلنا به كار خود ادامه داد. اين نشريه پس از انتشار 195 شماره در نوروز 87 به كار انتشار خود پايان داد.

 


هفته‌نامه گل‌آقا
اولين
شماره هفته‌نامه گل‌آقا در اول آبان 1369 منتشر شد. هفته‌نامه گل‌آقا حاوي طنز نوشتاري و ترسيمي با مضامين سياسي، اجتماعي و فرهنگي، حاصل ذوق ده‌ها طنزپرداز از سراسر كشور بود كه در آبان 81 ، كيومرث صابري فومني، بدون ذكر دليلي انتشار آن را متوقف كرد. پس از درگذشت گل‌آقا اذناب و اصحاب او هر سال، يك شماره از هفته‌نامه را به ياد او و در سالروز درگذشتش منتشر مي‌كنند.

 


سالنامه گل‌آقا
سالنامه گل‌آقا

بنيادگذار
: كيومرث صابري فومني، صاحب امتياز و مديرمسوول: پوپك صابري فومني، سردبير: ريتا اصغرپور، مدير هنري: اميرحسين داودي، صفحه‌بندي: مهدخت رضاخاني، طراح گرافيك: ثنا حسين‌پور
از سال 1370 تاكنون 16 جلد «سالنامه گل‌آقا
» انتشار يافته است. سالنامه گل‌آقا كتابي تحقيقاتي در زمينه مسائل طنز و كاريكاتور ايران و جهان است كه در پايان هر سال منتشر مي‌شود.

 


بچه‌ها... گل‌آقا
هفته‌نامه بچه‌ها گل‌آقا

بنيادگذار
: كيومرث صابري فومني، صاحب امتياز و مديرمسوول: پوپك صابري فومني، سردبير: علي زراندوز، دبير شوراي هنري: اميرحسين داودي، آمايش: سميه عبدي، صفحه‌آرايي: ثنا حسين‌پور، صفحه‌بندي: مهدخت رضاخاني
اولين هفته‌نامه
طنز بچه‌هاي ايران در آغاز يك صفحه از هفته‌نامه گل‌آقا بود. انتشار آن از فروردين 1375 به شكل ويژه‌نامه آغاز شد و تا 14 شماره به ضميمه هفته‌نامه ادامه يافت. سرانجام در فروردين سال 1378 اولين شماره آن به صورت هفته‌نامه‌اي مستقل منتشر شد و پس از انتشار 385 شماره انتشار آن پايان يافت.


نشريه كميك گل‌آقا
نشريه كميك گل‌آقا

صاحب امتياز و مديرمسوول: پوپك صابري فومني، سردبير و مدير هنري: اميرحسين داودي، امور فني: آتليه گل‌آقا، تاسيس: 1386

اولين
مجموعه از نشريه كميك گل‌آقا به داستان آريو، به نويسندگي گيتي صفرزاده، برگرفته از داستانهاي كهن ايراني و با طراحي مرتضي محمد اختصاص داشت كه مورد توجه علاقه‌مندان كميك قرار گرفت.

 


دوهفته‌نامه گل‌آقا
دوهفته‌نامه گل‌آقا

بنيادگذار: كيومرث صابري فومني، صاحب امتياز و مديرمسوول: پوپك صابري فومني

اولين
شماره دوهفته‌نامه گل‌آقا ارديبهشت 1387 منتشر شد. اين دوهفته‌نامه سياسي، اجتماعي، فرهنگي و طنز با قطع متفاوت و نوآوري‌هايي در محتوا، قصد دارد راه تازه‌اي را در عرصه مطبوعات كشور باز كند.

http://www.golagha.ir/mags/

 

 

قبل ازگل آقا توفيق

 

توفیق (نشریه)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

توفیق


تصویر روی جلد شماره
۴۳ نشریه توفیق

دسته‌بندی

مجله فکاهی-سیاسی

بسامد

هفتگی

نخستین شماره

۱۳۰۱

واپسین نسخه

تیر ۱۳۵۰

کشور

Flag of Iran.svg ایران

زبان

فارسی

توفیق، نخستین نشریه فکاهی و سیاسی ایران با نیم قرن فعالیت از سال ۱۳۰۱ تا ۱۳۵۰ (۱۹۲۳ تا ۱۹۷۲ میلادی) که بنیانگذار و صاحب امتیاز و اولین مدیر آن مرحوم حسین توفیق بود.

دوره‌های انتشار

دوره نخست

نخستین شماره توفیق در سال ۱۳۰۱ منتشر شد و انتشار آن در سه دوره ناپیوسته ادامه یافت. دوره نخست از ۱۳۰۱ تا ۱۳۱۸ به مدیریت حسین توفیق بود که با در گذشت وی در ۱۳۱۸ به پایان رسید.

توفیق در اوایل این دوره، نشریه‌ای جدّی بود. مطالبی در مورد مسائل دینی، اخلاقی و ادبی و گاه فکاهی نیز در آن چاپ می‌شد. از اواسط سال پنجم، با کسب امتیاز چاپ کاریکاتور در آن، بیشتر صورت فکاهی گرفت و پس از مدتی کاملاً ادبی شد.
طی شش سال فعالیت ادبی، مطالب توفیق منظوم بود در صفحه نخست، ستون ثابتی با عنوان «شادروان فتحعلی خان صبا» مشتمل بر اشعار وی و آثاری از حسین توفیق نیز در این صفحه چاپ می‌شد و مسابقه ادبی نیز برگزار می‌گردید. از اوایل سال ۱۳۱۷، توفیق دوباره به صورت فکاهی درآمد و مسئله ازدواج و تشویق جوانان به آن، از مضامین اصلی آن بود.

تقارن نخستین دوره توفیق با حاکمیت رضاشاه پهلوی (۱۳۰۴ - ۱۳۲۰)، سبب شد که مطالب نشریه با سانسور همراه شود، اما در دوره‌های بعد این مشکل وجود نداشت. توفیق در این دوره بیشتر به مسائل اخلاقی و اجتماعی می‌پرداخت و ازینرو بدون وقفه منتشر می‌شد.

دوره دوم

پس از مرگ حسین توفیق با مدیریت فرزندش محمدعلی توفیق آغاز شد و تا کودتای ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲ ادامه یافت. این دوره خصوصاً پس از شهریور سال ۱۳۲۰، با حاکمیت فضای باز سیاسی و رهایی مطبوعات از اختناق همراه بود. ازینرو مطالب توفیق همانند اغلب جراید سیاسی و انتقادی شد اما به صورت فکاهی.

بی ثباتی سیاسی به سبب ناپایداری دولتها دستمایه اصلی توفیق برای انتقاد روزافزون از دستگاه حاکم بود که به توقیفهای مکرر آن نیز انجامید. دلایل توقیف متعدد بود از جمله در اسناد سالهای ۱۳۲۴ و ۱۳۲۵ آمده‌است که فرمانداری نظامی مندرجات نشریه توفیق را خلاف مصالح کشور و سیاست دولت تشخیص داده و دستور توقیف آن را به شهربانی کل کشور صادر کرده‌است.[۱]

موضوع اصلی توفیق انتقاد از عملکرد نخست وزیران بود و برای آنان نامهای طنزآمیز می‌ساخت انتقادهای طنزآمیز مداوم از عبدالحسین هژیر نخست وزیر ایران در سال۱۳۲۷ شمسی، توقیف دو هفته‌ای (از ۹ تا ۲۳ تیر ۱۳۲۷) توفیق را درپی داشت که در این فاصله روزنامه دنیای امروز با مدیریت حسین فرشید به جای آن منتشر شد (رجوع کنید به ش ۱، ۱۶ تیر ۱۳۲۷). نوروز ایران به مدیریت ع. نوروزی و مستحکم به مدیریت اسداللّه زکی زاده شبستری نیز با درج عبارت «توفیق توقیف است» در پیشانی نشریه پیام توفیق را انتقال می‌دادند. در مواقع توقیف پرچم توفیق در دفتر توفیق و برخی از نمایندگان فروش در شهرستانها به صورت نیمه افراشته در می‌آمد.

خط مشی توفیق در دهه ۱۳۲۰ شمسی ضداستعماری بود که در سالهای بعد نیز ادامه یافت این جهت گیری توفیق را جزو جراید چپ قرار داده بود. در سال ۱۳۲۹ شمسی، دوره نخست وزیری حاجی‌علی رزم‌آرا در فهرست شهربانی کل کشور توفیق در جرگه جراید متمایل به چپ قرار داشت که دولت در صدد جلوگیری از انتشار آنها بود.[۲] توفیق در سالهای اوج گیری جنبش ملی شدن صنعت نفت، ضمن حمایت از ملی شدن نفت و شیلات همچنان از دولتها انتقاد می‌کرد.

توفیق از درگیری با دربار پرهیز می‌کرد ولی در بحبوحه وقایعی که به کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ انجامید، در مقاله‌ای با عنوان «فتنه روسیاه»، با تندی از شاه محمدرضا پهلوی انتقاد کرد. محمدعلی توفیق به سبب این تندروی مغضوب گردید و در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ دفتر روزنامه توفیق و خانه اش تاراج شد و خودش به قلعه فلک الافلاک در خرم آباد و جزیره خارک تبعید گردید و پس از یک سال آزاد شد مشروط بر آنکه فعالیت سیاسی نکند [۳]پس از کودتا فهرست جرایدی که اجازه فعالیت داشتند، منتشر شد ولی نام مجله توفیق در آن نبود (کوهستانی نژاد، ص ۸۹). به این ترتیب انتشار توفیق تا پایان سال ۱۳۳۶ شمسی، به مدت چهار سال و هفت ماه، متوقف شد.

دوره سوم

توفیق از ۲۹ اسفند سال ۱۳۳۶ شمسی با مدیریت حسن توفیق و همکاری برادرانش حسین و عباس، نوه‌های عمه محمد علی توفیق(تغییر نام خانوادگی از دوزنده به توفیقی) آغاز شد و تا سال ۱۳۵۰ شمسی ادامه یافت. در این دوره ظاهر نشریه تغییراتی کرد، از جمله جلدش رنگی و صفحاتش بتدریج بیشتر شد. سرمقاله شماره نخست دوره سوم حکایت از وضع جدیدی داشت و به خواننده می‌فهماند که به سبب محدودیتهایی قادر به درج هر مطلبی نیست (رجوع کنید به ش نوروز، ۲۹ اسفند ۱۳۳۶، ص ۲). همچنین درج عبارت «توفیق روزنامه ایست ملی و مستقل که به هیچ حزب و دسته و جمعیتی بستگی ندارد» و «ارگان رسمی حزب خران» در پشت جلد وابسته نبودن توفیق به گروههای سیاسی را یادآور می‌شد تا محدودیتهای گذشته تکرار نشود. شماره نخست با استقبال مردم مواجه شد به طوری که سهمیه شهرستانها در تهران توزیع گردید. در شماره نخست به جای اسم اصلی نشریه عنوان «روزنامه فکاهی» آمد، زیرا هفته نامه توفیق همچنان توقیف بود.

توفیق در دهه‌های سال ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ شمسی با مضامین سیاسی و اجتماعی، رونق دهه ۱۳۲۰ شمسی را یافت. سرمقاله‌ها با امضای «کاکاتوفیق» و دیگر مطالب آن با انتقادی طنزآمیز به اوضاع اجتماعی چون گرانی و بیکاری و عملکرد شهرداری و شرکت واحد و مانند اینها، نوشته می‌شد (برای نمونه رجوع کنید به«شیکر میون کلوم سرلک شهر تار تهران»، سال ۴۴، ش ۱۴، ۱۷ تیر ۱۳۴۴، ص ۱۴؛ «وزارت بیکاری»، سال ۴۴، ش ۱۸، ۱۴ مرداد ۱۳۴۴، ص ۲؛ «ساده‌ترین مبارزات با گرانی»، سال ۴۴، ش ۳۲، ۲۰ آبان ۱۳۴۴، ص ۲؛ «اخطار به مسافرین اتوبوس»، سال ۴۴، ش ۴۱، ۳۰ دی ۱۳۴۴، ص ۱۳).

شخصیتهای توفیق

شخصیتهای اصلی توفیق، کاکاتوفیق، گشنیزخانم (عیال کاکا)، ممولی (میمون کاکا) و ملت بود. مضمون سیاسی کاریکاتورهای روی جلد، غالباً به قلم حسن توفیق و ناصر پاکشیر، متوجه دولت (خصوصاً شخص نخست وزیر و وزرا و وکلا) یا سیاستهای آمریکا و انگلیس و اسرائیل بود. مشی سیاسی توفیق در این دوره حمایت از ملل محروم بود، چنانکه هنگام جنگ در ویتنام با مطالب و کاریکاتورهای ضدآمریکایی از مردم ویتنام پشتیبانی می‌کرد (برای نمونه رجوع کنید به سال ۴۶، ش ۱۳، ۳۰ خرداد ۱۳۴۶، روی جلد؛ سال ۴۶، ش ۳۳، ۱۸ آبان ۱۳۴۶، روی جلد). همچنین نشر مطالب ضداسرائیلی خصوصاً هنگام جنگ اعراب و اسرائیل، در حالی صورت می‌گرفت که دولت ایران از حامیان اصلی اسرائیل بود. توفیق هر سال از بین کاریکاتورهای چاپ شده در نشریات کشور، سه کاریکاتور را با مضامین سیاس، اجتماعی، فکاهی، به عنوان بهترین کاریکاتور انتخاب و در شماره ویژه سیزده به در چاپ می‌کرد.

از موضوعهای همیشگی توفیق، ارائه چهره نادان و عقب افتاده از نمایندگان مجلس بود که مجلس را نهادی سخیف معرفی می‌کرد. نخست وزیران نیز دستمایه اصلی کاریکاتورهای توفیق بودند. در این دوره علاوه بر کاریکاتورهای سیاسی، کاریکاتورهایی با پیامهای اجتماعی چاپ شد که حکایت از فساد ادارات و دستگاههای دولتی و شرکتها می‌کرد. گروه بندی مطالب توفیق و نسبت مندرجات آن به یکدیگر بدینگونه بود: کاریکاتور ۴۰٪، سرمقاله ۵ر۳٪، اشعار فکاهی ۱۰٪، اخبار در قالب شعر ۱٪، اخبار و مطالب اشتباهی خنده دار جراید خصوصاً دو روزنامه اطلاعات و کیهان ۱٪، انتقاد از (به تعبیر توفیق انگولک) جراید کمتر از ۱٪، مناجات، جدول فکاهی و ته مقاله هرکدام کمتر از ۱٪، خبرهای شهرستانها کمتر از ۱٪، قصه برای کودکان به شعر ۱٪، «نامه‌های یک ایرانی» که به صورت مسلسل چاپ می‌شد ۵ر۳٪، آگهی به زبان فکاهی و طنز بین ۷ تا ۱۲٪ و بقیه آن نیز مطالب مختلف روز (برزین، ص ۸۳). توفیق از درج آگهی‌های دولتی امتناع می‌کرد ضمن آنکه هر آگهی غیردولتی را نیز چاپ نمی‌کرد.

همکاران توفیق

از همکاران توفیق که بیشتر آنان با نام مستعار فعالیت می‌کردند، می‌توان به این افراد اشاره کرد:

رضا ابهری (کبوتر قاصد)، غلامرضا کیانی (اجل معلق)، پرویز نامدار (اردک میرزا)، عباس فرات (ابن جنی)، حسین حسینی (خروس اخته)، عمران صلاحی (بچه جوادیه، زرشک، ابوطیاره)

کیومرث صابری فومنی، پروین کرمانی، ابوالقاسم حالت، پرویز خطیبی، یوسف خسروپور، حسین فرزام بهبودی، و حسین توفیق نیز در دوره‌های مختلف سردبیر توفیق بودند.

در سال ۱۳۴۳ شمسی بعضی از همکاران توفیق، نظیر منوچهر محجوبی و بهمن رضایی و اسداللّه شهریاری، از آن جدا شدند و به مجله تهران مصور پیوستند و ضمیمه طنزی به نام کشکیات برای آن منتشر کردند (محمدرفیع ضیایی، مصاحبه مورخ ۱ اسفند ۱۳۷۹).

در سال ۱۳۶۹ شمسی، تعدادی از طنزنویسان توفیق، چون کیومرث صابری فومنی (متوفی اردیبهشت ۱۳۸۳) و پروین کرمانی و ناصر پاکشیر، هفته نامه گل آقا را به مدیریت کیومرث صابری فومنی منتشر کردند.[۴]

گفتــه‌ها از توفیق

توفیق در دوره نخست وزیری امیرعباس هویدا (۱۳۴۳ - ۱۳۵۶شمسی)، انتقادهای طنزآمیز خود را متوجه وی و دولتش کرد. هویدا نیز درصدد برآمد که نشریه فکاهی دیگری را که بر آن نظارت داشته باشد، در مقابل توفیق، عَلَم کند؛ ازینرو، امتیاز مجله فکاهی کاریکاتور را به محسن دولّو واگذار کرد و تعدادی از طنزنویسان توفیق در آن مجله مشغول شدند (بهزادی، ج ۳، ص ۳۴۲؛ حسین توفیق، مصاحبه مورخ ۲۱ آبان ۱۳۸۱). توفیق همچنان موفق بود تا اینکه در تیر ۱۳۵۰ به دستور هویدا برای همیشه بسته شد، هرچند مقامات دولتی سند و مدرکی دالّ بر تعطیلی توفیق به جا نگذاشته‌اند، ولی مسئولان توفیق برای دستیابی به اسناد توقیف، نامه‌هایی به شهربانیهای کشور فرستادند. پاسخ شهربانیها به همراه تعدادی صورت مجلس، حاکی از توقیف نشریه توفیق از سوی دولت به علت اهانت به نخست وزیر بود. اعتراض تعدادی از حامیان توفیق، از جمله عبداللّه انتظام، به نخست وزیر نیز در این خصوص مؤید همین امر است (برای اطلاع از اسناد رجوع کنید به فریده توفیق، ص ۱۹۶، ۲۱۱ـ۲۲۱).

گفته می‌شود تعطیلی توفیق به دستور مستقیم شاه بود و آن نیز به علت خشم شاه از کاریکاتوری بود که ایران را به شکل گورستانی از اشباح ترسیم کرده بود. هر چند اهمیت توفیق چنان بود که هویدا بدون اجازه شاه آن را توقیف نمی‌کرد (میلانی، ص ۳۳۵) ولی در حقیقت علت اصلی تعطیلی توفیق همسو نبودن شیوه آن با سیاستهای حکومتی و انتقادهای روزافزون از دستگاه حاکم بود (حسین توفیق، مصاحبه مورخ ۲۱ آبان ۱۳۸۱). پس از گذشت چند ماه از تعطیلی توفیق، شماره‌هایی از آن مخفیانه منتشر شد که موجب خشم شاه و بازخواست مسئولان گردید (علم، ج ۲، ص ۲۴۳). به رغم ارسال نسخه‌هایی از آن به مراجع قانونی و کتابخانه‌های رسمی، در مهر ۱۳۵۱ با استناد به تبصره دو، مادّه پنج قانون مطبوعات که تصریح می‌کرد اگر روزنامه‌ای تا یک سال منتشر نشود امتیازش لغو می‌شود، امتیاز توفیق لغو شد و چاپخانه آن نیز تعطیل گردید (رجوع کنید به فریده توفیق، ص ۱۹۶، ۲۴۶، ۲۵۵، ۲۵۷). توفیق در ضمن فعالیت مطبوعاتیش چهارده نوع کتاب، از جمله توفیق فکاهی ماهانه و سالنامه فکاهی توفیق و آلبوم توفیق را نیز منتشر می‌کرد. فرهنگ توفیق نیز که کتابی است حاوی بیش از چهار هزار واژه فکاهی از جمله انتشارات آن بود.

علی شریعتی طنزها و شیوه آن را ستوده‌است (رجوع کنید به ص ۹۱ - ۹۲)، دکترمحمد مصدق از آن به عنوان بهترین مجله یاد کرده و محمدعلی جمال زاده نیز آن را در حکم آیینه‌ای دانسته که در آن چهره عامیانه معشوقه اش (زبان فارسی) را می‌یابد (همان، ص ۲۸۲).

دوره توفیق در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، تماشاگه مطبوعات، کتابخانه وزارت فرهنگ و ارشاد، کتابخانه مجلس، و خانه مطبوعات در تبریز، نگهداری می‌شود.

پانویس

اسناد مطبوعات ایران، ص ۳۳۸ـ۳۳۹

اسنادی از مطبوعات ایران، ص ۷۲ـ۷۴

ابوالقاسم حالت، ص ۲۵۱.

صابری، ص ۲۳۷

منابع

اسناد مطبوعات ایران: ۱۳۲۰ـ۱۳۳۲ چاپ غلامرضا سلامی و محسن روستایی، تهران ۱۳۷۴ـ۱۳۷۶

اسنادی از مطبوعات ایران: ۱۳۴۰ـ۱۳۲۰ ه. ش، تهیه و تنظیم اداره کل آرشیو اسناد و موزه دفتر رئیس جمهور،

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات، ۱۳۷۸ش

مسعود برزین، سیری در مطبوعات ایران، تهران ۱۳۴۴

علی بهزادی، شبه خاطرات، ج ۳، تهران، ۱۳۸۰

حسن توفیق، بنیاد دایره المعارف اسلامی، تهران، مصاحبه، ۲۵ اسفند ۱۳۸۱

حسین توفیق، بنیاد دایره المعارف اسلامی، تهران، مصاحبه، ۲۱ آبان ۱۳۸۱

فریده توفیق، روزنامه توفیق و کاکاتوفیق، تهران ۱۳۸۳

ابوالقاسم حالت، «محمدعلی توفیق»، آینده، سال ۱۸، ش ۱ـ۶ (فروردین ـ شهریور ۱۳۷۱)

علی شریعتی، «توفیق: عبرتی و حکایتی»، کلک، ش ۷ (مهر ۱۳۶۹)

کیومرث صابری فومنی، «گفتگو با کیومرث صابری»، کلک، ش ۴۵ـ۴۶ (آذر و دی ۱۳۷۲)

محمد صدرهاشمی، تاریخ جراید و مجلات ایران، اصفهان ۱۳۶۳ـ ۱۳۶۴

محمد رفیع ضیایی، دفتر مجله گل آقا، تهران، مصاحبه، اول اسفند ۱۳۷۹

اسدالله علم، یادداشت‌های علم، تهران ۱۳۸۰

مسعود کوهستانی نژاد، «سیری در مطبوعات ایران: از مرداد ۱۳۳۲ تا مرداد ۱۳۳۴، رسانه، سال ۸، ش ۱ (بهار ۱۳۷۶)

عباس میلانی، معمای هویدا، تهران ۱۳۸۰ ش.

رده‌های صفحه:

نشریه‌های ایران

http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D9%88%D9%81%DB%8C%D9%82_%28%D9%86%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%87%29